Buiten spelen: een wereld van ontwikkeling op het schoolplein
‘Buitenspelen is zoveel meer dan een pauzemoment. Buiten zie je kinderen echt zoals ze zijn. Daar ontwikkelen ze hun motoriek, sociale vaardigheden, creativiteit én zelfvertrouwen.’ Met die overtuiging zet Yvonne Schuiling, Specialist Jonge Kind bij Stichting Catent, zich al jarenlang in voor meer en beter buitenspelen. Op Nationale Buitenspeeldag kijkt ze uit over het groene schoolplein van Kindcentrum Het Atelier in Zwolle. Overal om haar heen zijn kinderen actief: ze klimmen, verstoppen zich tussen het groen, tekenen met stoepkrijt en bedenken samen nieuwe spelletjes. Een beeld dat volgens haar veel vaker te zien zou moeten zijn.
De zon schijnt op het schoolplein van Het Atelier. Waar vroeger vooral tegels lagen, vinden kinderen nu een uitdagende speelomgeving met klimrekken, heuvels, struiken, een waterpomp en allerlei verborgen hoekjes. Volgens Yvonne is buitenspelen belangrijker dan ooit. ‘Kinderen brengen tegenwoordig veel tijd binnen door, vaak achter schermen. Daardoor missen ze ervaringen die juist buiten vanzelf ontstaan. Buiten ontmoeten ze elkaar, leren ze omgaan met conflicten, teleurstellingen en samenwerken. Dat zijn vaardigheden die je niet uit een boek leert.’
Daarnaast ziet ze dat buitenspelen een belangrijke bijdrage levert aan de motorische ontwikkeling. ‘Klimmen, klauteren, rennen en balanceren zijn belangrijke vaardigheden. Mede door gebrek aan beweging is het overgewicht flink toegenomen bij kinderen.’ Ook op cognitief gebied levert buitenspelen veel op. ‘Kinderen leren creatief denken, oplossingen bedenken en hun fantasie gebruiken. Eigenlijk profiteert elk ontwikkelingsgebied van buitenspelen.’ Daarbij is de rol van de pedagogisch professional en leerkracht cruciaal. ‘Door te observeren kunnen zij kinderen die niet uit zichzelf buiten tot spel komen stimuleren, spelsuggesties geven of leren meespelen.’
Ambassadeur voor buitenspelen
Binnen Stichting Catent ondersteunt Yvonne scholen bij vragen rondom jonge kinderen. Daarbij is buitenspelen een onderwerp dat regelmatig terugkomt. Niet voor niets noemt ze zichzelf een ambassadeur voor buitenspelen. Tijdens workshops voor leerkrachten, pedagogisch professionals en studenten merkt ze vaak dat veel toekomstige onderwijsprofessionals zich niet altijd bewust zijn van de waarde van buitenspelen. ‘Een student zei dat ze eigenlijk niet wist dat er zoveel ontwikkeling in buitenspelen zit. Wat mij betreft mag daar meer aandacht voor komen. ‘Soms wordt buitenspelen nog gezien als een pauze, terwijl het juist een krachtige speel/leeromgeving is. Buiten zie je kinderen in hun kracht. Hoe mooi zou het zijn als kinderen eerst een kwartier buiten spelen voordat ze de klas ingaan? Ze komen vaak al zittend naar school en moeten daarna weer stilzitten. Even bewegen en frisse lucht zorgt ervoor dat kinderen zich daarna beter kunnen concentreren.’
Je hebt niet veel nodig
‘Buitenspelen hoeft helemaal niet duur of ingewikkeld te zijn’, zegt Yvonne. ‘De materialen zijn overal voorhanden: toiletrolletjes, pvc-buizen, lege flessen, dozen of bakjes. Kinderen maken daar de mooiste dingen van.’ Ook natuurlijke materialen bieden volop mogelijkheden. Stenen, takjes, bladeren en zand vormen vaak al voldoende inspiratie voor uren speelplezier. Met een loep en een insectenpotje verandert een schoolplein bovendien al snel in een ontdekkingsreis door de natuur.
Voor kinderen die het lastig vinden om zelf een spel te bedenken, kunnen leerkrachten en pedagogisch medewerkers kleine opdrachten aanbieden. ‘Het gaat erom dat je kinderen soms nét een zetje geeft. Dan zie je hoe hun fantasie op gang komt.’
Een plein dat uitnodigt
Dat een uitdagende buitenruimte verschil maakt, is volgens leerkracht Karina duidelijk zichtbaar op Het Atelier. ‘Het is echt een aanwinst, dit groene schoolplein. Er zijn zoveel plekjes waar kinderen kunnen spelen, eigenlijk vervelen ze zich nooit. Je merkt het ook aan hun ontwikkeling: ze worden meer uitgedaagd. Je ziet ze groeien. Ik ben er heel blij mee.’ Dat beeld is om haar heen overal zichtbaar. Een groepje kinderen tekent met krijt op de grond. Verderop wordt verstoppertje gespeeld tussen de struiken. Anderen hangen aan het klimrek of onderzoeken wat er leeft rondom de waterpomp. Een jongen klimt behendig omhoog in een hoge paal.
Zelf hoeven de kinderen niet lang na te denken over wat zij het leukste vinden aan buitenspelen.
‘Wij vinden het heel leuk om samen buiten te spelen,’ vertellen ze. En dat vat samen wat Yvonne het liefst wil meegeven. Buitenspelen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met een liefst groene ruimte, wat eenvoudige materialen en de vrijheid om te ontdekken, ontstaat een wereld vol beweging, ontmoeting en ontwikkeling. Iedere dag opnieuw. Op Kindcentrum Het Atelier weten ze het allang: buitenspelen is geen onderbreking van het leren. Het ís leren.